Η αμφίδρομη σχέση Γεωπολιτικής και Ιστορίας

Οι Γεωστρατηγικές κινήσεις του σήμερα αύριο θα είναι Ιστορία.

Από καταβολής κόσμου μέχρι της μέρες μας - και, προφανώς, για όσο υπάρχει το ανθρώπινο είδος - η κινητήρια δύναμη της Ιστορίας είναι η βία. Βία η οποία εδράζεται στην απληστία ωθεί τους ανθρώπους σε κινήσεις και απόπειρα επιβολής σε άλλους ανθρώπους, οι οποίοι με τη σειρά τους μόνο στη βία μπορούν να ελπίζουν αν θέλουν να επιβιώσουν: όποιος δεν αντιστέκεται εξαφανίζεται - οι περιπτώσεις στις οποίες εξαφανίστηκαν όποιοι τόλμησαν να αντισταθούν είναι σαφώς λιγότερες, και σε πολλές από αυτές αυτό ήταν το αποτέλεσμα του ότι σταμάτησαν να αντιστέκονται. 

Από τη στιγμή λοιπόν που η όποια δράση ξεκινά από αυτό που λέμε "συμφέροντα", είναι αυτονόητο πως η επιδίωξή τους είναι που κινεί τον τροχό. Ειδικά τους τελευταίους αιώνες τόσο κράτη όσο και ισχυρές ελίτ διαμορφώνουν την πραγματικότητα μέσα από τα συμφέροντά τους. 

Σ' αυτόν τον καμβά διαμορφώνονται συνειδήσεις, επιστρατεύονται ιδανικά και ηθικές αξίες, οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί δουλεύουν ασταμάτητα. Δημοσιεύονται κείμενα, σχεδιάζονται χάρτες, εκφωνούνται λόγοι... γενικά επιστρατεύεται ό,τι θεωρείται πως μπορεί να φανεί ωφέλιμο στην επίτευξη των συμφερόντων.

Αν το καλοεξετάσουμε, θα δούμε πως όλοι οι πόλεμοι, όλα τα γεγονότα που διαμόρφωσαν την πραγματικότητα που βίωνε ο άνθρωπος είχαν ως κινητήριο μοχλό την επιδίωξη κάποιων συμφερόντων. Η δημοκρατία γεννήθηκε επειδή κάποιοι κουράστηκαν να νοιώθουν πως αδικούνται και αποφάσισαν να ζητήσουν μεγαλύτερο μερίδιο εξουσίας στην πόλη τους, για παράδειγμα. 

Τα Μηδικά, η επίθεση δηλαδή των Περσών στους Έλληνες - ένθεν κακείθεν του Αιγαίου - έγιναν επειδή η Περσική αυτοκρατορία είχε ανάγκη να εξαπλώσει την επικράτειά τους και να αποκτήσει νέους υποτελείς πληθυσμούς και πλούτο. Η Οθωμανική αυτοκρατορία εξαπλώθηκε για τους ίδιους λόγους σε συνδυασμό με κάποια θρησκευτική επιταγή. 

Το ίδιο συμβαίνει φυσικά και στην εποχή μας, όπου κράτη και ομάδες συμφερόντων διαμορφώνουν την πραγματικότητα. Παρατηρείστε γύρω σας τι γίνεται, δείτε τις "ειδήσεις": το κάθε κράτος σχεδιάζει την ισχύ του και τις κινήσεις του έτσι όπως πιστεύει πως εξυπηρετώνται τα συμφέροντά του, την ίδια στιγμή που ομάδες ισχυρών, στην επιδίωξη των συμφερόντων τους, προωθούν τα δικά τους σχέδια τα οποία, πολλές φορές, γίνονται τα σχέδια κρατών. 

Οι ειδήσεις του σήμερα, η γεωπολιτική πραγματικότητα του σήμερα, οι γεωστρατηγικές κινήσεις του σήμερα, όταν έλθει το αύριο θα αποκαλούνται Ιστορία.

Δεν πρέπει λοιπόν να μας προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι στο παιχνίδι αυτό, στην επιδίωξη δηλαδή των συμφερόντων, έχει χρησιμοποιηθεί και η Ιστορία. Είναι άπειρες οι φορές που τα γεγονότα έχουν διαστρεβλωθεί κατά το δοκούν - ποιός δεν έχει ακούσει την έκφραση "την Ιστορία τη γράφουν οι νικητές"; - ενώ και οι υπόλοιπες επιστήμες πολλές φορές μπήκαν σ' αυτόν τον χορό.

Για παράδειγμα, εφευρέθηκε ο όρος "Βυζαντινή αυτοκρατορία" για την αυτοκρατορία που αποκαλούσε τον εαυτό της Ρωμαϊκή, επειδή έπρεπε να πιστωθεί ο όρος Ρωμαϊκή στους σφετεριστές, στον Καρλομάγνο δηλαδή και κατ' επέκτασιν τα κράτη που ξεπήδησαν από το βασίλειό του, ώστε να νομιμοποιούνται διεκδικήσεις. Ακόμα και η Ινδοευρωπαϊκή θεωρία δεν είναι άσχετη με τις Βρετανικές κτήσεις των Ινδιών...

Αντιλαμβανόμαστε πως είναι πολύ πικρές αυτές οι διαπιστώσεις, πως κάνουν τον απλό άνθρωπο να νοιώθει αδύναμος. Είναι αλήθεια, όμως, και η αλήθεια είναι δύναμη, αρκεί να χρησιμοποιείται σωστά.  

Αν μη τι άλλο, η γνώση της Ιστορίας και η σωστή αντίληψή της επιτρέπουν στον απλό άνθρωπο να μην εξαπατάται από τον τρόπο που παρουσιάζονται τα γεγονότα, από μεγαλόστομες εκφράσεις και αθρόα επίκληση ιδανικών - και να μπορεί να επιλέξει το δικό του δρόμο. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως θα πετύχει.